TOEN FAAS NIET THUISKWAM - Martha Heesen (Querido) Het verhaal van Faas is vooral het verhaal van Peter, de oudere broer van Faas. Martha Heesen laat hem aan het woord over die ene, langste dag van zijn leven. Een prachtig geschreven boek waarover je na de laatste bladzijde nog lang wilt praten met andere lezers en denkers.

ABÉLARD EN HÉLOÏSE - Ed Franck (Averbode) Ed Franck schreef het laatste deel in de Valentijnreeks over de liefde van Héloïse voor Abélard met zulke toewijding en met zo'n mooi volgehouden toon van bedrogen passie dat de bekroning met de Boekenleeuw 2003 alleen maar heel terecht genoemd kan worden.

JIJ BENT MIJN MOOISTE LANDSCHAP - Ted van Lieshout (Leopold) Alle gedichten van Ted van Lieshout bij elkaar in een oogverblindend boek. Opnieuw gerangschikt, soms opnieuw geïllustreerd - hoe en wanneer krijgen we zo goed de kans om alle dwarsverbanden en thematische lijnen opengelegd te zien? Een breed landschap, een groots product.

VIRENZO EN IK - Mireille Geus (Lemniscaat) Een mooi, maar ook triest verhaal over de vriendschap tussen Jan en Virenzo. Geen boek om even luchtig tussen de dagelijkse bedrijven door te lezen, maar wel een verhaal dat je niet direct weer vergeet. En… er komen stukjes in voor uit het mooiste kinderboek aller tijden: De gebroeders Leeuwenhart.

MIJNHEER FERDINAND - Agnes Guldemont/Carll Cneut (De Eenhoorn) Mijnheer Ferdinand is de weg kwijt. Hij is zichzelf kwijt. Hij weet niet meer hoe hij moet leven, wat hij moet denken en dat is aan de prachtige platen misschien nog meer af te lezen dan van de tekst. Carll Cneut heeft een schitterend portret gemaakt van een te omhelzen Mijnheer Ferdinand.

RIDDER PRIKNEUS - Daan Remmerts de Vries (Querido) Een mooi prentenboek, waarin de tekst grappig (met gekke nieuwe woorden) is en de tekeningen prachtig zijn, en waar de humor met name te vinden is in de derde 'lees'laag: dat wat we in ons hoofd zien als we de tekst en de tekeningen combineren.

PITBULL-TERJE BIJT ZICH VAST - Endre Lund Eriksen (Fontein) Dit is het eerste boek van deze Noorse schrijver. Een vrolijk en heel vlot leesbaar overwinningsverhaal, maar wel een met een diepere laag: over een moeder die altijd bang is en een vader die drinkt, maar vooral over de wel-niet-ja-toch-vriendschap tussen hun kinderen. En over een pitbull, natuurlijk.

OLIVIER EN HET BEEST - Daan Remmerts de Vries (Leopold) Dit is het derde deel uit de Vlinder-reeks over Olivier. Olivier heeft wel iets weg van de hoofdpersoon uit GODJE, het prachtige boek van Daan Remmerts de Vries dat vorig jaar uitkwam. Tobberig en geloofwaardig, stoer en gevoelig. Op naar deel vier!

HET WOORDENBOEK VAN VOS EN HAAS - Sylvia Vanden Heede/The Tjong-Khing (Lannoo) Ohhh wat een prachtige tekeningen. En wat een droom voor een schrijver om met deze grootmeester te werken. Khing is indeed de King. Kijk maar naar al deze wonderbare kleurenillustraties. Naar alle kleine verwijzinkjes die ze bevatten. Dit is een Gouden Penseel (of een Oeuvre-penseel) meer dan waard!

LEIF, MIJN LIEF - Corien Botman (Querido) Een jeugdroman van een debutante. Het verhaal gaat over de relatie tussen Cornelie en Leif (Seger) die door een bepaalde gebeurtenis verstoord wordt. En hoe reageer je dan? Corien Botman heeft het in een goed en rustig verhaal verteld. Om in één keer uit te lezen.

DROP - Sylvia van Ommen (Lemniscaat) Wat een heerlijk boek! Een hartverwarmend verhaal van vriendschap, met warme en toch laconieke tekeningen. En vast ook het eerste boek waarin in beeld ge-smst wordt. Super! Dit mag van mij bekroond worden door griffel- of penseeljury

ALLES OVER SPANJE - Rik Zaal (Querido) Een informatieboek over Spanje, door de Spanje-kenner Rik Zaal. En wat een heerlijk boek! Het is alsof Rik Zaal tegenover je zit aan de keukentafel, nee, beter nog, op een terrasje ergens aan een Costa, en je met glinsterende ogen vertelt waarom hij zo van dit land houdt. Lezen! En daarna op vakantie gaan!

KWEENIE - Joke van Leeuwen (Querido) Kweenie, een wezentje uit een echt 'er was eens'-verhaal komt zomaar op de zachte dekens van de hoofdpersoon terecht. Het is is uit zijn (of haar?) eigen verhaal gevallen en hij (of zij?) wil TERUG! Maar wat voor verhaal was het dan? Kweenie! Dit is weer zo'n mooi Joke van Leeuwenboek, met grappige redenerinkjes en prachtige tekeningen - dit keer zelfs in kleur.

SCHUILEN IN EEN JAS - Benny Lindelauf (Van Goor) Dit boek verscheen in 1999. Maar het is zo mooi, dat ik het graag alsnog hier wil promoten. Johannes heeft leukemie - en dat beleef je van binnenuit. Ik las nog nooit een boek dat zo precies weergaf welke bozigheid, angst, vrolijkheid, vragen over de tijd etc. door het hoofd razen van een ziek kind. Prachtig. En: Johannes houdt stand, samen met zijn twee vaders: alle drie zijn ze soms dapper en soms moe, soms stil en soms ongelooflijk vrolijk.

DE DANS VAN DE DRUMMERS - Hans Hagen/Philip Hopman (Van Goor) In dit nieuwe boek van Hans Hagen krijg je spannende verhalen uit Afrika te lezen. De verhalen horen bij de kinderen die zitten te wachten op hun eerste trommellessen. Maar ze moeten nog wel de juiste kleur trommel kiezen.. Lukt dat? Kleur - dat is ook waar de mooie tekeningen van Philip Hopman zo in uitblinken. Het mooiste vind ik de kleine tekeningetjes van de wachtende kinderen aan het begin van elk hoofdstuk.

DE RODE VOGEL - Astrid Lindgren/Marit Törnqvist (Querido) Een gebeurtenis: een van de mooiste verhalen van Astrid Lindgren, tot kleurend leven gebracht door Marit Törnqvist. Mede door de prachtige vertaling van Rita Verschuur-Törnqvist raakt dit verhaal over de dood, en de verlossing van de dood, ons diep. Marit maakte schilderingen waar je stil van wordt: sneeuw-wervelingen, angstige kinderen die te wachten staan op de brul van een volwassene, een paarsblauwe sneeuwnacht. Waarheid in beeld.

VERZAMEL DE LIEFDE - Bart Moeyaert (Querido) Na een heel aantal jaren waarin sommige mensen zich afvroegen: waar blijven Moeyaerts gedichten... zijn ze er nu. Van het bekende 'Siberië' tot aan nieuwere gedichten als het prachtige 'Dag', alles gebundeld in een mooi, volwassen uitgegeven boek. Mijn favorieten (tot nader order): Klein, Lepeltje, Achttien, Een hand, Dag. En nu maar hopen dat er over een jaar of wat meer komt.

LOPEN VOOR JE LEVEN - Els Beerten (Querido) Noor rent. Als ze rent, is alles gemakkelijk. Ze rent dan ook harder en soepeler dan iedereen. Tegelijkertijd heeft Noor een serieuze voorgeschiedenis achter de rug waarin een vroeger vriendinnetje de hoofdrol speelt. Leven is ademen, schrijft Els Beerten - en ze brengt brengt Noor zeer overtuigend tot ademen. Een spannend boek, en ook een zeer geloofwaardig boek!

DE SCHEPPING - Bart Moeyaert en Wolf Erlbruch (Querido) Om te begrijpen hoe de wereld was aan het begin, moet je alles wegdenken. Bijna alles. Bart Moeyaert heeft dat gedaan en schreef daarmee een schitterende tekst waarin een goedgeluimde God de hele schepping volbrengt. Hij ziet dat het goed is en steekt zijn duim op. Een verbaasd, chagrijnig, verward toeschouwertje (ik? jij?) ziet alles aan en leert langzaam leven met het iets. Onderstebovenvallend mooi zijn ook de tekeningen van Wolf Erlbruch, niet voor niets Europa's illustrator nummer 1. Nooit meer zul je aan God denken zonder hem voor je te zien met de brede glimlach die Erlbruch hem gaf.

MAN EN MUIS - Paul Biegel (Holland) Een belevenis. Een regelrechte belevenis. Op toch redelijk gevorderde leeftijd schreef Paul Biegel weer een meesterlijk boek. Aan dit boek klopt alles: de stijl, het onderwerp, het verhaal, de personages, de humor en de onderliggende ernst. Een zoveelste voltreffer van Biegel. Dit is misschien wel het heerlijkste boek van dit jaar, en dus hoop ik hardop op Biegels derde Woutertje Pieterse Prijs, of een Gouden Uil, een Gouden Griffel, of beter nog een speciale ere-prijs voor deze Best Man of Dutch Books. Of Best Mouse? Hoera!

ZWAANTJE EN LOLLY LONDEN - Hans Hagen (Van Goor) Het lijkt wel of Hans Hagen steeds beter gaat schrijven. Hoewel het onderwerp hier alledaags is - Zwaantje krijgt een hond, en daarna lezen we over haar belevenissen met de hond die ze Lady Lolly Londen heeft genoemd - springt het boek ver boven het gemiddelde uit door zijn zeer beheerste stijl. Het is bovendien ook nog eens erg grappig. Graag meer over Zwaantje.

CAMERA LOOPT...ACTIE! - Bibi Dumon Tak (Querido) Na haar vorige warme en spannende non-fictieboeken HET KOEIENBOEK en WAT EEN CIRCUS! dook Bibi Dumon Tak nu in de glitterwereld van de film. Ze was bij de opnames van de jeugdfilm Polleke en schreef er een uitstekend informatief boek over. En zo komen we te weten dat het niet echt allemaal glittert in de filmwereld. Maar er zijn wel heel wat glimlachen - hoewel dat misschien meer komt door Bibi's onnavolgbare stijl. En dan ook nog gaffers, takes, shots en vele andere begrippen glashelder uitleggen...

DE BUS NAAR HAWAII - Ingrid Godon/André Sollie (Querido) Na WACHTEN OP MATROOS is dit het tweede prentenboek met idee en tekeningen van Ingrid. Het is weer prachtig. De waslijntjes die zij over twee bladzijden spant... De mooie slaap-tekeningen... Het lieve zwart-wit-fotootje op de titelpagina, de vele behangetjes en fleurige hemden... Het lieve verhaal is in perfect gedoseerde woorden gevangen door André Sollie - toch al een belangrijk verteller. Zie ook: DE GROTE REIS VAN KLEINE EMMA (De Eenhoorn). En van Ingrid verscheen ook bij De Eenhoorn: HET CONCERT, verhaal van Jaak Dreesen.

HET PRINSENKIND - Martijn van der Linden & Maranke Rinck (Lemniscaat) Het is zover: Martijn van der Lindens debuut in de kinderboekwereld met een eigen prentenboek. Deze uitgave, gebaseerd op zijn vrije werk, is van een grote schoonheid. De trieste aap die ons recht in onze ogen kijkt, de prachtige hyena, twee keer afgebeeld, de schitterende maraboes… Het verhaal van Maranke is ook heel mooi: een mysterieuze tocht van de dieren in dit bezielde bos op weg naar… Tja, en dan een mooie vondst aan het einde. Ga dit boek kopen en bekijken. Vele buitenlandse uitgevers gingen ons al voor: het boek wordt in vele talen vertaald.

EEN-NUL VOOR DE AUTISTEN - Karlijn Stoffels (Querido) Een nieuw jeugdboek van Karlijn Stoffels en misschien wel een van haar beste. Samen met Khalid en Mosje en Reizele is dit mijn favoriet: met scherpte en humor beschrijft Karlijn Stoffels via haar hoofdpersoon Loes hoe haar dagen in en uit een psychiatrisch centrum verlopen. De taal is voortdurend raak, en na de laatste regels voel je mee met Loes. Ze is bang. Maar wij zijn het met haar, want dat bereikt dit boek: betrokkenheid.

MARS, HET RODE RAADSEL - Govert Schilling (Querido) De IQ-reeks van Querido, de serie met informatieve boeken leverde in 2003 al heel wat mooie titels op. Maar een van de beste verscheen nog op het nippertje: Mars, het rode raadsel. In dit boek (nogal actueel door de Beagle-landing en de Spirit-landing) vertelt Govert Schilling zo helder en zo enthousiast over de spannende zoektochten naar de geheimen van Mars dat je het in een ruk uitleest. Zou hij nog meer boeken voor de QG-reeks schrijven? Ik hoop het van harte.

WAT MIJN MOEDER NIET WEET - Therese Major (Querido) Dit boek is een vervolg op JOHNNY MOOIWEER uit 2001. En het is weer net zo grappig en ontroerend en spannend als het eerste deel. Wat heeft Therese Major de toon van een tienjarige goed te pakken en wat gelóóf je in Johnny en zijn reis naar Hongarije, met gezin en geheimen. Een boek om graag te lezen en om ons reikhalzend uit te doen zien naar een derde deel!

GEWIST - Marco Kunst (Querido) Een dik boek! 372 bladzijden, maar, vooral na het eerste deel, erg spannend en erg origineel. Kinderboekendebutant Marco Kunst bedacht een toekomstwereld, vanuit een visie die klopt. Zijn hoofdpersoon Sig beleeft zijn identiteitsbedreigende reis gelukkig samen met de grappige en ontroerende oude man Plijster, met de trouwe volger Hork en de eigenzinnige Kop, een robotkop! Een knap debuut.

EEN JONGEN GROEIT - André Sollie (Uitgeverij P) André Sollie kennen we als een zeer bijzondere dichter, die zijn woorden proeft, de beste uit zijn mond spaart en aan ons doorgeeft. Dat doet hij zuinig en rijkelijk tegelijkertijd. Niet alleen in zijn eigen boeken, ook bij de prenten van Ingrid Godon bijvoorbeeld. Nu is er bij de kleine uitgeverij P. een prachtig, prachtig kort verhaal over opgroeien en worden wie je bent: EEN JONGEN GROEIT. En dan ook nog eens voorbeeldig uitgegeven en van tekeningen voorzien. Moooooooooi.

HET BOEK VAN ALLE DINGEN - Guus Kuijer (Querido) De forever-held van de Nederlandse kinderliteratuur komt met een gedurfd boek. Niet alleen wordt er in geslagen, hard en met misbruik van macht, maar Jezus in eigen persoon komt er ook nog eens in voor. En Jezus blijkt nogal grappig te zijn! De jaren vijftig, maar óók de jaren zestig komen terug in dit bijzondere, humoristische verhaal.

CHEFFIE IS DE BAAS - Kaat Vrancken (Querido) Dit boek is een voorbeeld van een heerlijk kinderboek. Het verhaal over Chef, de oudste van drie teckels, die ineens geconfronteerd wordt met de komst van Herder ('Slijmbal') en vooral met zijn eigen positie in huis, is grappig en ontroerend maar ook nog eens spannend. Want schrijfster Kaat Vrancken heeft een heel bijzondere plot bedacht, en dus is de afloop mooi hartverwarmend. De tekeningen van Martijn van der Linden zijn prachtig en helemaal passend. Zijn teckelkopjes vertederen ook, en zijn ook grappig, net als de tekst.

DUBBEL DOORTJE - André Sollie (Querido) Dit prentenboek voor kinderen vanaf twee, drie jaar is een juweeltje. Zowel tekst als tekeningen zijn van André Sollie. De combinatie van zwart-wit- en kleur-tekeningen werkt erg goed, en de rijmende, ritmische tekst is weldadig simpel. Ook de aanhef: Lampje aan, en de afsluiter: Lampje uit, vind ik heel goed bedacht. André Sollie: (om in de sfeer van het boek te blijven) twee talenten, één groots boek..

EEN VRIENDIN MET VUISTEN - Mirjam Oldenhave (Van Holkema & Warendorf) Dit boek stamt al uit 1998, maar ik las het pas onlangs. Het is een heel mooi portret van twee niet al te doorsnee-kinderen. Raaf komt in een nieuwe klas nadat hij is verhuisd en hij is doodsbang. Maar al meteen neemt Marieke, zijn stoere buurmeisje hem onder haar hoede. Maar ook bij Marieke is het een en ander aan de hand. Heel mooi toont Mirjam Oldenhave aan hoe iemand die bang is sterk kan zijn en iemand die sterk lijkt zwak durft te worden. De mooie, passende tekeningen zijn van Yvonne Jagtenberg. Haal dit boek uit de bibliotheek!

PLOTSELING GING DE OLIFANT AAN - Toon Tellegen (Querido) Alles aan dit prentenboek klopt: de vijf fantastisch speelse verhalen van Toon Tellegen, de mooie belettering en layout van Barbara van Dongen Torman en de schitterende illustraties van Annemarie van Haeringen. Zij smeert haar sfeerkleuren heerlijk breed uit, maar tegelijkertijd weet zij een nijlpaard in slaapzak boos-slaperig te laten kijken en een zandtor tevreden. De verhalen van Tellegen komen in deze ruime setting beter dan ooit tot hun recht.

DONNA LISA - Mirjam Oldenhave (Van Holkema & Warendorf) Ook dit boek van Mirjam Oldenhave las ik pas onlangs. Het verscheen al in 1999. Ik was er helemaal door gevangen. De wereld van de oppervlakkige (of niet?) vriendschap tussen Donna en Lisa wordt zo goed beschreven, je hebt heel vaak het gevoel dat je deze meisjes kent, dat je dagelijks met ze in de bus zit, dat je ze op school tegenkomt. En dan komt er, naar aanleiding van een pesterige opdracht van de een aan de ander, een stroom gebeurtenissen los die niet alleen het hart van Lisa raakt, maar ook het onze.

DE OGEN VAN JESLEIA - Judith Eiselin (Querido) Dit boek is Spannend. Spannend met een hoofdletter. Juliette wint een wedstrijd en mag zomaar een tijd naar een onbewoond eiland. Onbewoond? Nee hoor. En zomaar? Nee hoor. De ogen van Jesleia is niet alleen mooi door het verhaal en de aha-ontknoping, maar ook door de vele voorwerpen die vormgeefster Monique Baumann door het boek strooide. En ook door het spannende geheimschrift dat in het boek verborgen zit. 3-7 1-10 5-10 1-10 3-9!

ARTHUR - DE ZIENERSTEEN - Kevin Crossley-Holland (Lemniscaat) Dit boek is het eerste deel van de Arthur-trilogie van Crossley-Holland. Het schrijven van deze boeken is een prestatie van formaat. Heel geleidelijk word je ingevoerd in het dagelijks middeleeuwse ridderleven, en behalve alle informatie die je ongemerkt tot je neemt, ben je vooral benieuwd naar hoe het verhaal verder gaat. Daarbij is de figuur van Arthur met veel liefde getekend, en is ook de opbouw, met korte hoofdstukken, heel helder en fris. Ik hoop snel de andere twee delen te lezen.

NEGEN OPEN ARMEN - Benny Lindelauf (Querido) Na het mooie SCHUILEN IN EEN JAS uit 1999 verrast Benny Lindelauf iedereen nu met een zeer indrukwekkend boek. De drie zusjes Fing, Muulke en Jes zijn de hoofdpersonen uit het eerste deel van een echt familie-epos. Behalve dat dit verhaal een echte 'tragische tragedie' is, is het ook nog eens schitterend geschreven. En als bonus kunnen we genieten van de mooiste Limburgse scheldwoorden. Een prachtig derde boek van Lindelauf en een aanwinst voor de Nederlandse kinderliteratuur.

SLOPIE - Joke van Leeuwen (Querido) In de haar kenmerkende stijl schreef Joke van Leeuwen het verhaal van Slopie, die last heeft van een 'voorzegger'. De enge man is haar leven binnengeslopen en hem er weer uit amoveren is nog niet zo makkelijk voor arme Slopie. Ik vind dat Joke van Leeuwen dit keer nog dichter dan anders bij de gevoelens en angsten van haar hoofdpersonage is gekomen. Een goede Van Leeuwen dus!

DE LIEFSTE OLIVIER - Daan Remmerts de Vries (Leopold) Dit is het laatste deel in de Vlinderboekenserie over Olivier. Wat jammer dat het afgelopen is... Ook dit laatste boek geeft weer een heel direct en een heel eerlijk beeld van een dertienjarige jongen. Olivier krijgt een mobieltje, tobt over stemmen in zijn hoofd en bezoekt een begrafenis waar, alweer, een mobieltje, wel een heel morbide rol speelt. Dit deel is weer prachtig geschreven, want waar kunnen we zo rechtstreeks in een hoofd duiken als bij de jongens van Daan Remmerts de Vries? En Daan, schrijf je alsjeblieft nog één extra boekje, namelijk dat over Oliviers beste vriend Ravi?

KEIZER EN DE KNIKKERVIS - Koos Meinderts (Leopold) Voor Keizer en de verhalenvader kreeg Koos Meinderts vorig jaar een Vlag en Wimpel van de Griffeljury. Dit jaar is er het vervolg op dat boek. Ik vond het een heel lief, denkend, warm boek. Keizer vindt een knikker, een heel bijzondere, en dat leidt hem naar gedachten over zijn geheime vriendinnetje Roos, over zijn vader de hoedenmaker die een week in bed moet blijven, en terloops ook over grotere zaken als God en hoe verschillend mensen kunnen zijn. Een mooi ingetogen (voorlees)verhaal!

TOBBE - Mikael Engström (Van Goor) Dit uit het Zweeds vertaalde boek heeft ongelooflijk goed geschreven scènes. Het gaat over Tobbe, Lars en Ola, een drietal dat opgroeit in een stadje ergens in Zweden, maar makkelijk is dat opgroeien niet echt. Er zijn vijanden, pesters, die het speciaal op Tobbe gemunt hebben nadat hij bij een onschuldig partijtje voetbal een doelpunt heeft gescoord. De dialogen zijn vaak uitmuntend en het boek is om beurten komisch alsook nogal triest. Maar vooral: erg ècht.

VRIEND! - Anke Kranendonk (Lemniscaat) Kleine Bob krijgt een wel heel speciale vriend: een gewonde kraai. De kraai blijft ook als hij genezen is, en van heel dichtbij volgen we de daden en de gedachten van Bob, die nog maar 5 jaar is. Anke Kranendonk heeft heel goed op de details van een kleuterleven gelet en dat maakt dit tot een lief, prettig en goed geschreven boek voor heel jonge kinderen. En dat is een hele prestatie.

OINK! is, samen met HET WOEI, de entree van Sebastiaan Van Doninck in kinderboekenland. Bij een grappig verhaal van Geert de Kockere maakte hij prachtige computer-nacht-tekeningen. Hij heeft een bijna oneindige reeks van Oink-apparaatjes weten te verzinnen, met allerlei antennetjes en schroefwieltjes. Heel leuk!!!

MENEER PAPIER IS VERSCHEURD van Gerda Dendooven en Elvis Peeters is het vervolg op MENEER PAPIER GAAT UIT WANDELEN dat twee jaar geleden de boekenpauw kreeg. Deze MP vind ik eigenlijk nog leuker. Hoe hij letterlijk verscheurd raakt tussen binnen en buiten, tussen actie en rust, tussen kou en warmte. De heldere prenten van Gerda doen je zo die wereld in willen stappen. Het boek is voorbeeldig uitgegeven door De Eenhoorn.

TIEN TORENS DIEP - Jacques Vriens (Van Holkema & Warendorf) Na zijn boeken over o.a. het schoolleven en over het wonen in een hotel schreef Vriens nu een boek over een ander aspect van zijn autobiografie: het leven in Zuid-Limburg aan het eind van de jaren vijftig, de tijd dat de mijnen al bijna aan het verdwijnen zijn. Ik vind dat Vriens heel erg goed de sfeer van die jaren heeft weten over te brengen. We krijgen op een mooie manier allerlei details van het werken in de mijnen te lezen. Het boek is goed gedocumenteerd, maar nergens gekunsteld, omdat er tegelijkertijd een aandoenlijke vriendschap op de voorgrond staat. Een van Vriens' allerbeste boeken!

GEEN HOUDEN AAN - Kees Spiering (Querido) Kees Spiering is inmiddels een van de belangrijkste jeugddichters. In zijn vorige bundel DAG ROTS bewees hij dat al met nogal wat gedichten die klassieke verzen over de verloren liefde mogen worden. Deze bundel, zijn eerste voor Querido, is nog consistenter. Van de zoektocht naar elven in Ierland, tot hondenverzen, en dit keer prachtige gedichten over de startende liefde. En ook hoe het helpt om te tekenen als je iets net nog even niet voor je ziet, maar wel wilt gaan beschrijven. Overigens: daartoe helpt ook het lezen en herlezen van deze bundel. Tenslotte dient gemeld dat de robuuste tekeningen van Olivia Ettema zeer goed bij deze bundel passen.

DE ROLLING BONES-SERIE - Mirjam Oldenhave (Van Holkema & Warendorf) Inderdaad, ik ben bezig ook de andere boeken van Mirjam Oldenhave te lezen. En van die andere boeken bevielen mij de eerste twee delen uit de Rolling Bones-serie erg goed. Jordan Blaak is de verteller in dit boek, maar hij maakt ook de foto's, met zijn digitale cameraatje. Foto's van zijn medespelers bij het skate-hockeyen. Deze sport doen ze uiteraard voor hun plezier, maar de Rolling Bones blijken ook nogal goed! In de eerste delen, DE ROLLING BONES EN DE TRUC VAN DE TRAINER en DE ROLLING BONES EN DE FOUTE FOTO genoot ik van de verteltoon, van de laconieke, maar liefdevolle beschrijvingen van zijn vrienden die Oldenhave Jordan in de mond legt. Daarbij lezen deze boeken heel gemakkelijk, en is de plot steeds goed uitgewerkt. Het derde deel, DE ROLLING BONES EN DE STRIJD OM DE POSTZEGEL, hoop ik binnenkort te lezen.

LAND IN ZICHT - Vibeke Roeper (Querido) Vibeke Roeper schreef dit non-fictieboek, en gaf het als ondertitel: NEDERLANDERS OP ONTDEKKINGSREIS mee. Ik las het, en ook dat was een ontdekkingsreis! Al die namen waar je al vaak van hebt gehoord (Willem Barentsz, Abel Tasman, Olivier van Noort etcetera), maar waar je de precieze verhalen van vergeten was, krijg je hier helder en duidelijk opgediend. En om de hoek van elk verhaal ligt het volgende: zo krijg je ook nog eens een mooi overzicht, net zolang totdat de hele kaart van alle Nederlandse ontdekkingsreizen ingekleurd is. Een heerlijk boek.

DE VUURVRETER – David Almond (Querido) David Almond is voor zijn eerste drie in het Nederlands verschenen boeken meteen bekroond met Griffels en Zoenen. Dat was geheel terecht. Maar wat moet hij voor dit boek dan wel niet krijgen? Querido opent het jaar sterk met deze vertaling. Het leven van Bobby Burns aan het begin van de jaren zestig met een fijne vader en moeder (maar vader wordt ziek), een fijn vriendinnetje en fijne vrienden (maar op school is het leven hard) en vooral een intrigerende vuurvretende man-in-de-war die McNulty heet. Dit is weer zo’n boek dat je overweldigt met z’n sfeer, waarin je ’s ochtends bij het ontbijt en ’s avonds in je bed in wilt wegkruipen. Een rijk boek.

NIET VERDER VERTELLEN – Mirjam Oldenhave (Ploegsma) Jana maakt iets schokkends mee: ze ziet haar moeder met een vreemde man zoenen. De schok van die ontdekking is in dit boek heel goed beschreven door Mirjam Oldenhave. Jana wil er niet met haar moeder over gaan praten, en ze kan er natuurlijk al helemaal niet met haar vader over praten. Gelukkig heeft ze een paar hechte vriendinnen. Samen met hen komt Jana op een wel heel drastisch plan. De opbouw én de afwikkeling van dit verhaal is geloofwaardig, en dat is een enorme prestatie. Weer een goed boek van Mirjam Oldenhave.

HOE OMA PLOTS VERDWEEN – Pieter Gaudesaboos (Lannoo) Pieter Gaudesaboos viel eerder al op met zijn bijzondere ROODLAPJE, maar wat hij nu heeft gemaakt vind ik bijzonder én spannend én ontroerend. Oma verdwijnt, maar kleinzoon reconstrueert de dagen voor de verdwijning. Met foto’s en kleine bewijsjes speuren wij zijn dagboek na, en wat overblijft is het beeld van een heel lieve oma, een grappig verhaal over o.a. de buurman en een prachtig eerbetoon bij een afscheid. Bekijken én lezen dus, want dit is een van de mooiste boeken van het afgelopen jaar.

ANDERS DAN JIJ – Per Nilsson (Lemniscaat) Tijdens de prijsuitreiking van de Gouden Zoen 1998 ontmoette ik de schrijver Per Nilsson, destijds winnaar van een Zilveren Zoen voor zijn boek DE GEUR VAN MELISSE. Ik ben het werk van deze bijzondere man toen gaan volgen. Een aantal jaar geleden kwam ANDERS DAN JIJ uit, dat ik nu pas heb kunnen lezen. Het is een intrigerend boek, waarin Nilsson ons de gedachten en gevoelens van Hannah, het meisje, de jonge vrouw, zo precies toont dat we het gevoel hebben dat we alles wat zich rond haar en haar vrienden Andreas, Eldin en Milena afspeelt ‘hautnah’ volgen. Nadenken over jezelf, nadenken over de wereld: dat is wat Hannah voortdrijft, maar tegelijkertijd gaat dit boek óók nog over de kracht van verbeelding. Zelfs zo dat je aan het eind denkt: wat is echt, wat is verzonnen? En wie is daar de baas over? Een heel sterk boek.

SOEPKINDERS – Gerda Dendooven (Querido) Gerda Dendooven heeft een prachtig, absurd, grappig, angstig nieuw boek gemaakt. Tekst en tekeningen vertellen samen het verhaal van twee zusjes die hun huis en moeder in een ravijn hebben zien zakken, en nu een nieuwe moeder zoeken. In een onheilspellend bos komen ze o.a. de Reus Van Ver tegen, twee enge mannetjes en een mogelijk geschikte nieuwe moeder, ware het niet dat ze zo lelijk is dat knuffelen echt niet mogelijk is. Een eng verhaal, maar ja hoor: het einde is goed. De tekeningen zijn (zwartwit met steunkleur rood) ongelooflijk goed, een mooie stap in Gerda’s beeldend werk. Ook de vormgeving van dit boek (van Dooreman) is voorbeeldig. Lees en bekijk dit hoera-rare verhaal.

JAN DE ZAKENMAN – Mirjam Oldenhave (Zwijsen) Mirjam Oldenhave kreeg de opdracht om in de Bikkels-serie van Uitgeverij Zwijsen een boek te schrijven waarin veel telwoorden voorkwamen: de kinderen moesten mee kunnen rekenen. Dat is haar goed gelukt. Het is een lief en vrolijk verhaal geworden over hoe kleine Jan geld probeert te verdienen om een heel speciale … spaarpot te kopen. Ik geef het toe, ik heb een klein zwak voor serieboeken, maar dan moeten ze wel heel goed geschreven zijn: en dat is hier het geval!

DE ECHTE FLOOR – Judith Eiselin (Leopold) Na de Vlinders-serie komt uitgeverij Leopold met een serie voor iets oudere jeugd: de 4ever-serie. Schrijfster Judith Eiselin schreef in deze serie dit boek, het is haar tweede. Het is een geslaagd portret van het meisje Floor geworden. Een openhartig boek ook, met name op het gebied van seksualiteit. En: goed geschreven!

SCHIJNBEWEGINGEN – Floortje Zwigtman (De Fontein) Eens in de zoveel tijd verschijnt er een onontkoombaar boek. Dit is er zo een: een dikke (jeugd)roman, die ook een historische roman is over het leven in Londen aan het eind van de negentiende eeuw. Adrian Mayfield is de verteller, en zijn stem voert je mee door de straten en de sloppen van Londen, langs het theater en de winkels, door de goot en de upper class. Hoe doet Floortje Zwigtman dat? Hoe kan ze zo beeldend en zo meeslepend schrijven? Het is om stil van verwondering van te worden. Stil ook van het lezen: je wordt vele uren lang in een roes meegesleept, we leven mee met Adrian die het allemaal een rotzorg zal zijn – en tegelijkertijd helemaal niet. We volgen zijn ontzetting als hij moet durven toegeven dat hij van mannen houdt, zijn blinde verliefdheid op een sprookjesprins, zijn desoriëntatie als hij in de kringen rond Oscar Wilde belandt en zijn diepste ontdekking: die van de echte liefde. En dan zijn we aan het eind van het boek en dan lezen we dat dit boek slechts de helft is van een veel omvangrijker project (DE GROENE BLOEM) en dat we gelukkig over hopelijk niet al te lange tijd deel twee kunnen verwachten. Dit boek moet iedereen lezen, of je nu jong bent of niet. Enorme hulde.

BEZEM – Bibi Dumon Tak (Van Goor/Unieboek) Bibi Dumon Tak is tot nu toe bekend van haar uitstekende non-fictie-boeken. Ze schreef over koeien, over het circus en over het maken van een speelfilm. Maar al in het Wadsoog-verzamelboek van Uitgeverij Querido was iets van haar fictie-ambities te lezen, en met BEZEM is het dus nu zover: een echt fictie-boek. En wat voor een! Alle verhalen worden vanuit het perspectief van een hond (Bezem) beschreven. Bezem begrijpt vaak niet wat de baas zegt, maar heeft wel zo zijn aanvechtingen als het gaat over eten en over het verjagen van Mormels. En dan komt er ook nog een petieterig schoothondje logeren – wat moet een Bezemhond daar nu mee? Vrolijke, aandoenlijke verhalen, waarbij vooral de speels-stoere verteltoon treft. (En mooie tekeningen van Fiel van der Veen!)

DE RING VAN DE SLAVENPRINS – Bjarne Reuter (Querido) De Deens schrijver Bjarne Reuter was, nogal wat jaren geleden, in Nederland vooral bekend van zijn montere boeken over de hedendaagse Buster. Dit is een totaal ander boek: een dik, historische avonturenverhaal. Maar de literaire toon, de prachtige beschrijvingen en vooral de humoristische dialogen herinneren toch weer aan de Buster-Reuter. DE RING VAN DE SLAVENPRINS is een prachtig epos over de vriendschap tussen hoofdpersoon Tom en Nyo Boto – de slavenprins. Maar ook Tom’s halfzus Feodora en de legendarische kaperkapitein C.W. Bull spelen belangrijke rollen. Tom verzeilt op piratenschepen, in Kaap Verdië, en zelfs op Jamaica, tijdens een slavenopstand op een suikerplantage. Dit boek slorpt je op, vooral na de eerste 100 pagina’s, en houdt je tijdenlang gevangen in een verhaal over leugens en over waarheid.

HET HUIS VAN OMA - Anton van der Kolk (Van Goor/Unieboek) Anton van der Kolk schreef een rustig, overwogen boek over de dagen en weken na de dood van oma. Als je oma overlijdt, de oma die je heel lief vindt, en als dan ook haar huis verkocht moet worden, dan komen heel wat levensverhalen naar boven. En dan blijkt dat nota bene je vader niet alleen maar in vrede met zijn moeder, jouw oma, blijkt te hebben geleefd… HET HUIS VAN OMA is ook nog eens mooi uitgegeven, een mooi omslag, mooie lay-out, mooie tekeningen van Harmen van Straaten.

Lydia Rood - SAMMY OF SAMIR? (Leopold) en KUS (Kidsbibliotheek) Lydia Rood is een belangrijk schrijfster. Zij schreef al vele boeken en steeds weer weet zij geloofwaardige kinderen en jongeren neer te zetten. SAMMY OF SAMIR? is een deel uit de eerste zending 4ever-boeken van de gelijknamige Leopoldserie. Samir, van Marokkaanse afkomst, probeert uit te zoeken wie hij zélf wil zijn - maar er wordt aan alle kanten aan hem getrokken. Bij vlagen ontroerend om te lezen, een beetje hopeloos ook - maar niet helemaal. KUS, het tweede deel uit de Kidsbibliotheek van Kidsweek en de Lemniscaatkrant, vertelt over het enigszins vage gesprek dat Marjon heeft, in het bos, met haar vader die op een dag niet meer bij Marjon en haar moeder thuis woonde. Een uitzonderlijk verhaal, vooral door de zeer verrassende vorm die Lydia Rood gekozen heeft…

REUS en NOPJES - Klaas Verplancke (De Eenhoorn) Klaas Verplancke is een uitermate veelzijdig uitbeelder - zowel in beelden als in woorden. Alsook in vormgeving en typografie. Dat blijkt uit deze twee voorbeeldig uitgegeven kijk- en leesboeken. Ze vormen een eenheid, je kunt zelfs de omslagen aan elkaar leggen: het levert een nieuw beeld op. Ik vond de verhalen fijn, vooral het prettig afgeronde verhaal van NOPJES. En fijn dat er weer eens werk van Verplancke bij De Eenhoorn verscheen.

DULLE GRIET - Geert de Kockere en Carll Cneut (De Eenhoorn) Een monumentaal prentenboek voor werkelijk iedereen die van kunst en literatuur houdt. De taal van Geert de Kockere is sterk en verzorgd - bovendien is dit boek een prachtig eerste deel van een mooie reeks. De Kockere bedacht dat er een serie verhalen zou moeten komen van bekende Vlaamse schilderijen. Carll Cneut is de eerste in de rij, en het zal moeilijk worden dit boek in al zijn kracht nog te overtreffen.

ALLES UIT DE KAST – Marjolein Hund, Jan Paul Schutten (Van Goor/Unieboek) Dit non-fictie-prentenboek is ontstaan uit een afstudeerproject van Marjolein Hund. In grote, kleurige collages toont ze hoe een boek tot stand komt. Dat is mooi, en zwierig en heel afwisselend. Het boek is helemaal áf door de tekst van Jan Paul Schutten. Op de linkerbladzijde wordt steeds korte, heldere informatie gegeven, en op de rechterpagina wordt dat uitgewerkt, meestal door een grappig monoloogje van een van de betrokken figuren (nogal eens de uitgever die zichzelf nogal geweldig vindt!). Over uitgevers gesproken: dit boek is voorbeeldig uitgevoerd, op een mooi formaat en met sterk karton voor het omslag. Een leuk boek.

PICKNICK MET TAART – Thé Tjong-Khing (Lannoo) Dit jaar werd Khings WAAR IS DE TAART? Bekroond met zowel de Woutertje Pieterseprijs alsook een Zilveren Penseel. Volkomen terecht, want Khing is al zovele jaren een grootheid, dat kan niet genoeg aan iedereen getoond worden. Maar eerlijk gezegd vind ik dit tweede Taartboek nog leuker dan het eerste, en dus mag die prijzenregen komend jaar wel weer herhaald worden, wat mij betreft. Dit grote, tekstloze boek bevat allerlei zichtlijntjes: bijna elk figuurtje dat eropuit trekt heeft een eigen verhaal, dus je kunt letterlijk steeds weer opnieuw beginnen. Volg de ijdele dame, het tekenjongetje, de pad en de salamander, etc etc… Groots!

HET PAARDENBOEK – Hans en Monique Hagen (Querido) Dit is een van de mooist uitgegeven non-fictie boeken die ik ken. Het papier is lekker dik, het omslag is prachtig, de tekeningen van Philip Hopman zijn geweldig en de vormgeving door Steef Liefting maakt alles compleet. Maar ook inhoudelijk heb ik veel plezier beleefd aan dit boek. Ik wist niks over paarden, maar nu weet ik hoe je kennismaken moet met een paard dat jou nog niet kent, hoe paarden door de lucht vervoerd worden (er gaat een dierensteward mee), hoe paarden bij de bereden politie getraind worden (dit is met name een spannend en interessant hoofdstuk), en zo is er nog veel meer. Na het lezen van het boek denk je: ik wil nog wel wat van die reportages! Bovendien wil je graag nog meer paardentekeningen van Philip Hopman zien. Dus: lees dit boek niet alleen, bekijk het ook!

RITS – Mariken Jongman (Lemniscaat) Een dagboek. Een dagboek van Rits, een dertienjarige jongen die in de zomervakantie zomaar uit logeren wordt gestuurd. Bij zijn onaangepaste Oom Corry nog wel. Er tuimelen zoveel gebeurtenissen en geheimen om de oren van Rits, dat hij maar één ding kan doen: ze allemaal opschrijven. Ook alles wat hij aan familieverhalen hoort via Rietje, het meisje dat samen met haar vader verderop in Oom Corry’s straat woont. Het bijzondere van dit boek is dat je tijdens het lezen de stem van Rits in je hoofd denkt te horen – zo goed en levensecht is het geschreven. En dus snappen we langzaam, samen met Rits, iets meer van de achtergrond van de gebeurtenissen in Rits’ eigen familie. Rits schrijft regelmatig over zijn grote hobby, of eigenlijk zijn beroep: videofilmer zijn. Maar eigenlijk hoeft hij ons zijn beelden helemaal niet op een bandje te laten zien, hij doet het zo al echt en bewegend genoeg. Via Mariken Jongmans superpen.

PIKKUHENKI – Toon Tellegen en Marit Törnqvist (Querido) Een van de onbetwiste hoogtepunten in de kinderliteratuur van 2005. Het verhaal, een Tellegensprookje, is eng en hard en spannend en rond. Tellegen vertelt over een piepklein heksje dat, min of meer zonder reden, wil weten hoe groot haar macht is. Dat is angstaanjagend, maar gelukkig komt er ook veel goeds voort uit haar streven. Marit Törnqvist maakte schitterende schilderijen, waarop ook nog eens van alles te zien valt. Haar landschappen trekken je mee naar een andere tijd, naar andere plaatsen, naar een andere natuur, die we tegelijkertijd toch ook herkennen, waar we warm van worden en waar we ontzag voor krijgen. Prachtig.

DE GEUR VAN ROESTIG IJZER – Harm de Jonge (Kidsbibliotheek) Het is een mooie reeks aan het worden, de kidsbibliotheek van uitgeverij Lemniscaat en het tijdschrift Kidsweek. Ik besprak hier al het mooie boek van Lydia Rood, maar daar komt nu een minstens even mooi boek bij van Harm de Jonge. Gelukkig is het een écht DE Jonge-boek, dat wil zeggen: er komen vreemde plaatsen en landen in voor (een Turks dorpje in de Zviccynvallei en een dal in Israël), en de oorlog doet zijn echo gelden. Maar vooral de hoofdpersonen en hun bijzondere vriendschap: Joeri en Nesrin. Daar is De Jonge goed in, in het schrijven over vriendschap. Dat er maar nog veel De Jonge-boeken zoals deze mogen komen, én dat er nog maar veel Kidsbibliotheekboeken van dit niveau mogen verschijnen.

HÈ NEE & WEL JA – Rotraut Susanne Berner (Querido) Een klein hoera-boekje van Berner. Ze tekende en schreef het verhaal van de zwarte kip en de witte kip die nogal anders in het leven staan. Waar de een ondernemend en monter is (wel ja) neemt de ander het leven nogal zwaar op (hè nee). Maar soms kunnen de rollen omgedraaid zijn… Het verhaal heeft niet voor niks als ondertitel: Een verhaal over kippen (en mensen), want we hebben allemaal onze hènee- en welja-buien. Maar waar we sowieso welja-blij van worden is dit boekje, en de tekeningen erin. Alleen de jurk van zwarte kip al: met gebakken-eieren-motief!

NOOIT GAAT DIT OVER – André Sollie (Querido) Eindelijk, de kleine roman van André Sollie is er. In zijn fijngeslepen taal vertelt André het verhaal van Pim en diens buurjongen Gino. Het verhaal speelt zich in een recent verleden af, en er hangt een sfeer van broeierigheid over het hele boek. Het mooist van het boek vond ik de eindscène, waarin duidelijk wordt dat de liefde (of de lust, of iets ertussenin en er dwarsdoorheen) tussen Pim en Gino inderdaad nooit over zal gaan. Maar Sollie laat prachtig in het midden of dat fijn is, of enorm pijnlijk. Of, zoals zo vaak, allebei. Een boek over echte mensen en echt leven.

NIKKI – Peter van Gestel (Querido) Nikki beleeft een bijzondere dag. Ze moet zichzelf naar een auditie voor een film slepen, maar ook haar moeder zou weleens kunnen gaan bevallen. En dan komt Nikki nog dat roodharige jongetje tegen dat Sem heet. Peter van Gestel trekt ons binnen in Nikki’s bijzondere dag en in Nikki’s bijzondere wereld. Ik vond het heerlijk. Ik heb het boek met een constante smile gelezen. Wat babbelen ze geweldig, wat is alles grappig, wat zijn de gezinsleden stuk voor stuk raar, en stuk voor stuk warm! Nikki is een wondermeisje dat in een crisis zit, en toch zou je haar zomaar tegen kunnen komen. En Sem.. ja, Sem… Ik heb het idee dat ik ze allemaal heel goed heb leren kennen. Het hele boek is één groot feelgood-toneelstuk. Het is Grunberg voor kinderen, en dan een stuk minder hopeloos. (Ik ben een groot fan van Grunberg). Het is Van Gestel-slapstick, het is een mooi nieuw hoogtepunt van de schrijver van het sterboek WINTERIJS.

SCHADUWSPITS – Corien Botman (Querido) Twee jaar geleden was daar ineens de jeugdroman LEIF, MIJN LIEF, een mooi boek. De schrijfster Corien Botman debuteerde ermee. Nu is haar tweede boek uitgekomen en het is erg goed. Milan mag voor de allerbeste jeugdopleiding die er voor voetballers bestaat komen spelen, en zijn buurmeisje Freke wil journaliste worden. Beide staan in de schaduw van een ander, Freke in die van haar grote zus Robyn, en Milan in die van zijn vader. Of… stappen ze uit die schaduw? Waarom doen ze eigenlijk wat ze doen? Het boek vertelt ook nog eens op prachtige, gedetailleerde wijze hoe het er bij jonge voetbaltalenten aan toe gaat. De nu weer zo succesvolle coach Louis van Gaal schreef erover: ‘Ik heb het met veel plezier gelezen’ Maar niet alleen hij. Ik ook. En ongetwijfeld zullen nog vele anderenvolgen, of ze nu van voetbal houden of niet.

RAVENHAAR – Do van Ranst (Davidsfonds/Infodok) Een groep hechte vrienden groeit uit de spelletjestijd. Alle zo vanzelfsprekende activiteiten uit hun kinderjaren zijn opeens niet zo vanzelfsprekend meer. En Ravenhaar, die eigenlijk Fatima heet, het meisje dat zich als laatste bij de vriendengroep heeft aangesloten, is de spil in het laatste spel: een namaakbruiloft. Waarom wil Ravenhaar de bruid spelen, terwijl haar vader, tijdens een eerder soortgelijk spel, zo kwaad was? Wat ik zo mooi vond aan dit boek waren de natuurlijke dialogen. Do van Ranst weet de kinderen heel goed weer te geven en hun verwarring over hun eigen groeien herken je dan ook. Daarbij wordt ons in het verhaal het cultuurverschil tussen Ravenhaar en de anderen heel mooi van alle zijden getoond, zodat we, net als de kinderen zelf, zien dat aan alles meerdere kanten zit.

RUNDREIS OM DE WERELD – Bibi Dumon Tak en Marleen Felius (Van Goor/Unieboek) Het tweede koeienboek van Bibi Dumon Tak is een feit. Dit is een juweel, een schatboek zoals er maar weinig zijn. Bibi maakte de tekst en Marleen de tekeningen, en beide gaan, zodra je het boek opendoet en begint te lezen en te kijken, als twee spannende verhalenvertellers tegenover je zitten en nemen je mee de wereld rond. In dit boek prachtige koeienverhalen van over de hele globe. We lezen over de heilige koeien in India, over de Grote Oversteek in Mali, over vechtende koeien in Zwitserland, over cowboy-koeien en natuurlijk over de stieren uit de Spaanse corrida’s. De vormgeving, de belettering, de uitvoering: alles klopt aan dit boek. Marleen Felius voegt op elke bladzijde getekende details toe aan Bibi’s parelende verhalen. Een geweldig boek.

MAMA! WAAR HEB JIJ HET GELUK GELATEN? - Ted van Lieshout (Leopold) Een nieuw boek met prenten én gedichten van Ted van Lieshout - eindelijk. Na de verzamelbundel van vorig jaar keek ik uit naar nieuwe poëzie. En ja hoor, gelukkig staan er in deze bundel weer zeer memorabele gedichten, gedichten die aankomen en bij je blijven. Bijvoorbeeld het gedicht 'Krabbetjes' met de mooie eindzin: 'Ik aai het water en ik bedoel er alle oceanen mee.' Ook 'Winterochtend' vind ik in al zijn eenvoud mooi. Zulke bundels komen er te weinig uit, gelukkig is Ted van Lieshout nog actief. En hoe!

TESTOSTERON (DOING IT) - Melvin Burgess (Vassallucci) Dit boek heeft in Engeland veel stof doen opwaaien. Dit waren de bezwaren: teveel expliciete sex, teveel gepraat over sex ook - zijn die jongeren dan nergens anders mee bezig? Nee, deze drie jongens niet, en tegelijkertijd ook wel. Zo is de ogenschijnlijk altijd succesvolle meisjesveroveraar zeer tegen zijn eigen zin toch voortdurend bezig met de scheiding van zijn ouders. En Jonathon en Ben hebben naast hun relatie-problemen óók zo hun gedachten over vriendschap en liefde. Burgess schets een zeer reëel en levendig portret van zowel de stoere als de pijnlijke kant van de drie jongens. Maar ook de meisjes die met hen te maken hebben komen aan bod. Een jeugdroman zoals die zou moeten zijn - goed geschreven en vooral Echt: Echte mensen, Echt leven, Echte literatuur.

HOE GAAT HET? GOED - Anke Kranendonk (Lemniscaat) Ook echt: de hoofdpersoon uit Anke Kranendonks boek over aids. Don is een uit Roemenië geadopteerde jongen en al zijn hele leven ziek. Maar hij is ook een skater, én hij leert Rose kennen. Het knappe van dit boek is dat het zo makkelijk leest, maar toch heel genuanceerd is. De vrienden van Don, zijn vader en moeder, zijn kinderarts: iedereen is geen moment ongeloofwaardig. Het boek, dat al wat ouder is, had een beter omslag verdiend: nu lijkt het een fantasieboek. Dus: opnieuw uitgeven, met een mooi foto-omslag. Dons verhaal is nog altijd actueel en nog altijd sterk ontroerend.

BIJNA JARIG - Imme Dros (Querido) In haar prentenboekteksten toont Imme Dros zich een grootheid: ze gebruikt heel eenvoudige taal, heel eenvoudige zinnen, maar het probleem dat Ella heeft in dit verhaal (en in de vorige prentenboeken die aan haar waren gewijd) is levensecht en gecompliceerd. Hier bijvoorbeeld is Ella schuldig aan iets waar ze misschien niet eens zoveel aan kon doen: ze heeft per ongeluk haar verjaardagscadeau zien staan. Het schuldgevoel overschaduwt alles. Gelukkig geeft haar schrijfster haar een warme, originele oplossing voor dit probleem. De tekeningen van Harrie Geelen zijn weer prachtig, kleurrijk en aanvullend. Dit is een heerlijk, rijk én simpel boek: een zeldzame combinatie en daarom volgend jaar zeker weer een griffel waard.

HET HUIS VAN LOTTE HANOEMAN - Judy Koot en Willeke de Boer (De Eenhoorn) Sommige prentenboeken hebben een verhaal met een klassieke opbouw: inleiding - probleemstelling - halve oplossing - complicerende factor - hele oplossing. Zoniet dit boek. Hier lezen we alles over een 'gewone' dag van Lotte Hanoeman. De tekst is rustig en warm. De tekeningen zijn spannend en grappig. Een mooi eerste experiment van deze twee nieuwe prentenboekmakers.

HET GROTE MISSCHIEN - John Green (Lemniscaat) Het is maar heel zelden dat je een jeugdboek leest dat weken erna nog in je hoofd rondgaat. Dit is zo'n boek. Het gaat over van alles tegelijk, en dat moet ook, want een mooi boek is een boek waarbij je hik! in de lach schiet, een boek waarbij je af en toe iets vreemds voelt in je keel of iets raars achter je ogen, een boek waarbij je 'Nee!' wilt schreeuwen tegen de hoofdpersoon, 'Nee! Dat wil ik niet!' En dit boek heeft dat allemaal. Het gaat over de vriendschap tussen een groep jongeren op het internaat van een college. Het gaat over hoe moeilijk het leven kan zijn ('het labyrint van het lijden'), over Laatste Zinnen van beroemdheden, over geweldige stunts, en ook over de dood. En tenslotte gaat het over de liefde van de hoofdpersoon Miles voor het meisje Alaska. John Green heeft met deze debuutroman een geweldig boek geschreven, en ik hoop alleen maar dat hij nog meer boeken schrijft, dat hij niet alles gegeven heeft met deze roman. Want het woord 'alles' past bij HET GROTE MISSCHIEN. Dit boek heeft álles.

KONINGSDOCHTER, ZEEMANSLIEF - Karlijn Stoffels (Querido) Karlijn Stoffels schreef een heel ander boek dan bijvoorbeeld haar EEN-NUL VOOR DE AUTISTEN of RATTENVANGER. Deze bundel waarin Bennik de Smartzanger de persoon is die dwars door alle verhalen loopt is anders van taal en anders van tijd en plaats: het speelt zich af in een 'soort Middeleeuwen'. Het gaat hier ook niet om exacterigheden, het gaat om de kracht van de liefde en de kracht van de verbeelding. Ik vond het mooi om te lezen hoe het ene verhaal zich aan het andere rijgt. Mijn lievelingsverhaal is dat van Folicia, de dochter van de paardenmeester, die zelf ook ontembaar is en dus niemands vrouw zal zijn. Terwijl er toch een hoefsmid is die van haar houdt…

MAMA, JIJ BENT DE LIEFSTE - Komako Sakaï (De Eenhoorn) Hoe moeilijk is het om heldere en toch originele verhalen te schrijven voor héél jonge kinderen? Ontzettend moeilijk. Maar dit boek slaagt daar in. Het verhaal speelt zich dicht bij huis af: het gaat om de boosheid van een peuterkonijn tegen zijn moeder. Maar minstens de helft van het verhaal is niet in de tekst te lezen. De tekeningen zijn prachtig, en er bloeit een complete wereld op uit dit boek. Een wereld die heel jonge kinderen dus zullen herkennen, maar waarin toch gelachen kan worden om iets onverwachts en waarin het hart toch verwarmd kan worden aan het einde. Een van de beste prentenboeken van dit jaar.

Dit boek is vertaald door Aleid van Eekelen-Benders.

Dit boek is vertaald door Petra Moeyersoon.

Dit boek is vertaald door Richard Kruis.

HET NOS JEUGDJOURNAAL (Notendop Junior) - Jan Paul Schutten (Van Goor) Het onvolprezen Jeugdjournaal bestaat vijfentwintig jaar en dus was het tijd voor feest. Maar ook voor een boek. En wie kun je daar beter voor vragen dan Jan Paul Schutten? Want hij heeft dit boek tot een tweede feestje voor het Jeugdjournaal gemaakt. Een feestje op papier, een feestje van feiten en anekdotes. Het bijzondere van dit non-fictieboek is dat het leest als een spannend verhaal. Steeds worden er weer nieuwe elementen toegevoegd waarvan je verderop in het boek de nadere toedracht krijgt. De Nederlandstalige non-fictieboeken voor kinderen worden steeds beter en Jan Paul Schutten is daar een van de belangrijke oorzaken van.

HET MIDDEN VAN DE WERELD - Andreas Steinhöfel (Lemniscaat) Uitgeverij Lemniscaat heeft in 2005 een gelukkige hand van kiezen gehad wat betreft belangrijke buitenlandse jeugdboeken. Dit is er weer zo een. In dit overweldigende boek leef je vanaf de eerste bladzijde mee met een gezin van fascinerende buitenstaanders. Phil en zijn tweelingzus Dianne wonen met hun moeder Glass in een vervallen landhuis aan de rand van een kleine stad. De scènes die Phil uit hun leven vertelt zijn spannend, beeldend en ontzettend goed geschreven. Steinhöfel draagt ons licht en overtuigend de wereld van Phil binnen, de wereld waar de mooie Nicholas een belangrijke rol in speelt, de wereld waar Phil klappen én vleugels krijgt. Een sterkend boek, een geweldig boek.

Dit boek is vertaald door Tjalling Bos.

KEIZER EN DE SCHELPENZANGER - Koos Meinderts (Ploegsma) Dit is het derde boek over kleine Keizer die eigenlijk Arie heet. En hoe heet de Schelpenzanger, de vreemde zonderverdrietman die Keizer op het strand leert kennen? De Schelpenzanger heet de Schelpenzanger, want zo heeft Keizer hem genoemd. In een fijngetekende, veilige wereld leert Keizer hoe je met verdriet kan omgaan - of niet. Net als in de vorige boeken over Keizer weet Meinderts weer heel knap en troostrijk op te schrijven hoe je bestand kunt zijn tegen de moeilijke raadsels van het leven, als je maar vragen durft te stellen, als je maar liefhebbende mensen om je heen hebt, als je je fantasie durft in te zetten.

SPRONG IN DE LEEGTE - Lydia Rood (Leopold) Lydia Rood is een van de meest veelzijdige schrijvers van ons land. Dat blijkt weer uit dit boek. Nadat ze in 2005 al verraste met SAMMY OF SAMIR? en met KUS schreef ze nu met SPRONG IN DE LEEGTE een héél ander boek. Hoe knap! In het boek vertelt Cornélie met omtrekkende bewegingen over haar leven. Haar leven waarin verschillende mannen een rol spelen: Lucien uit het circus, Rachid de loverboy en Sal die haar het boek TEN OOSTEN VAN EDEN van Steinbeck laat lezen. Waarom dat boek? Omdat het over twee broers gaat. Want eigenlijk draait Cornélie's schrijven (dit boek is namelijk óók een bekentenisroman) om Elsa, Cornélie's jongere zus. Over het prachtige begrip timsjal gaat het ook: dat wat je kunt en moet beheersen. Zonder twijfel is dit boek niet alleen een van Lydia Roods beste boeken, maar ook een van de beste boeken van 2005. Het is rijk en veelzijdig, en pas op de laatste bladzijden leer je Cornélie helemaal kennen. Of… ook dan nog niet?

WEGLOOP - Paul Biegel (Kidsbibliotheek) Paul Biegel kan niet genoeg worden geëerd. Wie na zijn tachtigste nog zo'n fris boek kan schrijven, met zoveel taalplezier, met zulke wervelende zinnen, met zoveel verbeeldingskracht, met zoveel vernuft, die dient een standbeeld op de Keizersgracht te krijgen. Een standbeeld dat hoog oprijst tot vlak voor de ramen van Biegels eigen woning. Of nee, dat zou de geniale sprookschrijver zelf helemaal niet zinnen. WEGLOOP verbindt twee verhalen uit twee tijden: een oud verhaal uit Zuid-Amerika en het hedendaagse relaas over de jongen die Wegloop wordt genoemd. Het boek, dat dus weer een mooie contributie aan de toch al zeer geslaagde Kidsbibliotheek is, zou je eigenlijk integraal hardop moeten voorlezen. Aan jezelf, aan de liefste kinderen om je heen, aan je belangrijkste vrienden.

WIM - Wim Hofman (Querido) Samen met Paul Biegel en Guus Kuijer is Wim Hofman van grote invloed geweest op mijn schrijven. Onlangs werd Hofman 65 jaar en ter gelegenheid daarvan is er een mooie tentoonstelling over zijn werk gemaakt in het Letterkundig Museum in Den Haag. Ook een gedeelte van zijn ouder werk is opnieuw uitgegeven. WIM is daarom weer beschikbaar en ik herlas het met grote bewondering. Hoe vaak komt het voor dat een boek dat je vroeger geweldig vond nog steeds geweldig is, of misschien zelfs nog beter dan je dacht? Dit boek over het weglopen van Wim, maar ook over de kust, over hoe dingen triest kunnen zijn en tenslotte hoe er altijd een meisje is dat een sterk licht stipje aanbrengt op je zwarte schilderij, verdient een groot nieuw lezerspubliek. Hoera voor Wim en Wim!

MINI WORDT WAKKER - Kitty Crowther (Querido) Ik hou erg van kleine serietjes. Dit eerste deel over Mini is het begin van meerdere verhalen over vlieg Mini en haar papa. De tekeningen zijn prachtig. Ze maken je blij en tevreden: de kleuren, de potloodlijnen, de details, alles doet warm en eerlijk aan. Het verhaal is eenvoudig maar binnen zijn eenvoud toch prettig onvoorspelbaar. Ik ben blij dat er binnen afzienbare tijd nog meer delen van Mini en Kitty Crowther zullen verschijnen! Dit boek is vertaald door Jacques Dohmen.

DE KANTOORTOREN VAN BABEL - Karel Eykman (De Harmonie) Karel Eykman wordt zeventig en hij verdient veel gefeest. Een man die al jaren en jaren onlosmakelijk verbonden is met de Nederlandse kinderliteratuur, die zoveel kinderen via zijn WOORD VOOR WOORD de schoonheid van bijbelverhalen heeft laten zien, de man ook die stapels en stapels liedjes voor o.a. de Stratemaker-op-zee-show en Het Klokhuis heeft gemaakt - en daarnaast gelukkig gewoon is blijven dichten. In deze nieuwe uitgave wordt ook weer duidelijk hoe breed het assortiment onderwerpen is waar Eykman over schrijft. Het wat mij betreft mooiste gedicht gaat over hoe een weggelopen jongetje oog in oog met een ezeltje komt te staan. Maar ook de verzen over de eerste stap van kleine kinderen, over zandkastelen en over een teruggevonden mummie zijn mooi. Een extra compliment moet gemaakt worden aan Juliëtte de Wit, die heel precieze illustraties maakte. Het omslag is prachtig, vind ik, en ook de tekeningen van Kikker, het Melkmeisje en het al genoemde Ezeltje. Er verscheen zojuist ook een cd met liedjes van Eykman, gezongen door Jeroen Zijlstra. Vanwege Karel Eykmans jubileum. Dat het maar flink gevierd mag worden!

SVEN EN ZIJN RAT TE PAARD en SVEN EN ZIJN RAT GAAN RAFTEN - Marit Nicolaysen (Lemniscaat) Alweer het vijfde en zesde deel van de luchtige Noorse serie over Svein og rotta, Sven en zijn rat Meneer Jansen. Een serie waarin we een vrolijk beeld krijgen van het dagelijks leven van een doorsnee gezin. Een leuke vader, een leuke moeder, een vervelend klein broertje, en dan de 'held' Sven. Hij is een eigenwijs, vrolijk goedzakje, dat zielsveel van zijn rat houdt. De rat beleeft de meeste van Svens avonturen mee - verstopt in Svens mouw. Ook dit keer. Zowel Svens benauwde avonturen op de manege van zijn vriendinnetje (waar de meisjes er zeer sterk vanaf komen en Sven maar een bangebroek blijkt te zijn) en het hilarische deel waarin het gezin op survivalvakantie gaat. Dat deel is een van de beste uit de serie. Erg fijn dat Lemniscaat de Sven-boeken blijft vertalen. Er komen er vast nog meer.

LIEF - LIEFDE - GELIEFD - Mirjam Oldenhave (Ploegsma) In het nieuwe boek van Mirjam Oldenhave gaat het over pesten - maar toch ook weer niet. Het gaat vooral over de beslissing van hoofdpersoon Jessy om iets tegen het pesten te doen, en dat is een originele keus van de schrijfster. Heel precies volg je Jessy en haar vriendengroep die het getreiter van het populairste meisje uit de klas, Samira, meer dan zat is. Er is een plan bedacht dat tot een zeer doeltreffende wraak moet leiden. Als lezer krijg je pas heel langzaam de strekking van dat plan in de gaten. Maar het mooist is de psychologische ontwikkeling van Jessy, die op een gegeven moment eigenlijk niet zoveel behoefte meer heeft aan wraak. Samen met Jessy ga je een aantal keren anders over het pesten denken. Knap gedaan. Maar het sterkst vind ik dat je de jongeren uit het boek voortdurend hoort praten, dat je steeds denkt: Ja, zó wordt dat gezegd…

AAN DE BAL - Lieneke Dijkzeul (Lemniscaat) Dit boek is al enige tijd geleden verschenen (in 2004) en het is prachtig. Het boek draait om Rahmane die uit een Afrikaans land naar Nederland komt, omdat hij hier uitgenodigd wordt om zijn voetbaltalenten te laten zien. Een goed boek gaat over veel dingen tegelijk, en bij AAN DE BAL is dat dus ook zo. Het gaat over Afrika, en over het leven in een dorp (héél mooi verteld door de schrijfster!), het gaat natuurlijk over voetbal (het is te zien dat Lieneke Dijkzeul een liefhebster is), het gaat over hoe een jongen uit een totaal andere cultuur naar Nederland kijkt (het tweede deel van het boek), maar het gaat vooral ook over vriendschap. Dat laatste is misschien wel het allermooist: hoe Rahmane denkt over zijn grote vriend Tigani en hoe hij afscheid van hem moet nemen. Hoe er andere vrienden voor in de plaats komen. Over hoe je jezelf moet zien te blijven, óók in een vriendschap. Mede door die mooie passages is dit boek een heel ontroerend boek.

FLORIAN KNOL - Guus Kuijer (Querido) Een van mijn lievelingsboeken aller tijden is Guus Kuijers DE TRANEN KNALLEN UIT MIJN KOP, en een van mijn lievelingspersonages aller tijden is Jonathan, ook al uit datzelfde boek. En laat Florian uit FLORIAN KNOL nou familie zijn van Jonathan! Althans, volgens mij. Florian is een echt Kuijerjongetje, en alleen al daarom is het een plezier om dit boek te lezen. De liefde dient zich aan in Florians leven, in de vorm van de verpletterende Katja, maar ook de zorg: mevrouw Raaphorst is de wereld aan het vergeten, en Florian en Katja komen in actie. Een oeuvre hebben als dat van Kuijer, en dan toch steeds maar weer met dit soort warme en rijke boeken komen: daarvan knalt de bewondering uit onze kop.

CIRCUS PINGIES - Daan Remmerts de Vries (Querido) De katten Zippy en Slos waren al van wat ouder werk van Daan Remmerts de Vries bekend, maar nu zijn ze terug. En hoe! Met een vrolijk verhaal dat als ondertitel heeft EEN AVONTUUR VAN ZIPPY EN SLOS. De katten organiseren een dol circus, de muizen voeren 'De muizenkoning' op en de zwanen sterven natuurlijk als zwanen uit het Zwanenmeer. En dit alles heeft een nogal verheven doel; namelijk dat de dieren elkaar nu voortaan niet meer op zullen eten. Zou dat werken? In elk geval is het dubbel genieten in dit boek: Daan Remmerts de Vries maakte ook de tekeningen, en zowel bij het verhaal als bij de platen moet je als lezer regelmatig hardop lachen!

3

en weer terug naar...

naar Leestips - Archief - 1

naar Leestips - Archief - 2